İmzala 
.svg){kind=icon}
Sıfır Atık Hareketi’nin Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde küresel ölçekte yaygınlaşan sıfır atık yaklaşımının iklim değişikliğiyle mücadeleye katkısı, COP31 kapsamında paylaşılan kapsamlı bir araştırmanın ön bulgularıyla ortaya konuldu.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş tarafından açıklanan rapora göre, sıfır atık ve kaynak verimliliği uygulamalarıyla 2025–2050 döneminde 149 milyar ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesi mümkün görülüyor. Antalya’da ayrıca 20 şehirde uygulanacak Sıfır Atık Bölgeleri girişiminin ilk grubu duyurulurken, 100’den fazla girişimi buluşturan İstanbul Sıfır Atık Eylem Platformu’nun çalışmaları da gündeme taşındı.
Sıfır Atık Hareketi, Küresel İklim Eylemine Katkı Sunuyor
Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayelerinde 27 Eylül 2017 tarihinde başlatılan Sıfır Atık Hareketi, kaynakların verimli kullanılması, israfın önlenmesi, atık oluşumunun azaltılması ve döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması hedefleri doğrultusunda ulusal ve uluslararası ölçekte çalışmalarını sürdürüyor.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından Türkiye’nin öncülüğünde kabul edilen 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü ile küresel bir boyut kazanan Hareket, bugün iklim değişikliğiyle mücadeleden doğal kaynakların korunmasına, sürdürülebilir üretimden tüketim alışkanlıklarının dönüşümüne kadar geniş bir alanda çözümün parçası hâline geliyor.
COP31 Başkanlığı sürecinde de sıfır atık yaklaşımı, iklim hedeflerinin somut uygulamalarla desteklenmesi ve küresel iklim eyleminin toplumun bütün kesimlerine yayılması bakımından önemli bir başlık olarak öne çıkıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Sayın Murat Kurum’un ortaya koyduğu uygulama odaklı iklim eylemi yaklaşımıyla da örtüşen bu perspektif, iklim değişikliğiyle mücadelede şehirlerin, yerel yönetimlerin, işletmelerin ve bireylerin sorumluluklarını güçlendiriyor.
Sıfır Atık Uygulamalarıyla 149 Milyar Ton Emisyonun Önlenmesi Mümkün
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Eunomia Research & Consulting iş birliğiyle hazırlanan Our Zero Waste Future başlıklı kapsamlı raporun ön bulgularını 12 Kasım’da Antalya’da paylaştı. Raporun tamamının 16 Kasım’da yayımlanacağı bildirildi.
Raporda yer alan değerlendirmelere göre, belirlenen sıfır atık ve malzeme verimliliği önlemlerinin tamamının hayata geçirilmesi hâlinde, 2025–2050 döneminde toplam 149 milyar ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyonunun önlenmesi potansiyeli bulunuyor. Yıllık emisyon azaltımının ise 2050 yılı itibarıyla 9,6 milyar ton karbondioksit eşdeğerine ulaşabileceği öngörülüyor.
Bu potansiyelin 37 milyar tonluk bölümünün belediye atıklarına yönelik önlemlerden, 112 milyar tonluk bölümünün ise binalar, altyapı ve dayanıklı tüketim mallarında malzeme verimliliğinin artırılmasından kaynaklanabileceği belirtiliyor.
Raporda, atık yönetim sistemlerinin iyileştirilmesinin yanı sıra gıda israfının önlenmesi, yeniden kullanım, onarım ve paylaşım uygulamalarının yaygınlaştırılması da iklim değişikliğiyle mücadelede önemli araçlar arasında gösteriliyor. Birincil ham madde kullanımının azaltılması ve ürünlerin kullanım ömrünün uzatılmasıyla da sera gazı emisyonlarının önemli ölçüde düşürülebileceğine dikkat çekiliyor.
Dünya genelinde yaklaşık 2,7 milyar insanın düzenli atık toplama hizmetlerine erişiminin bulunmadığına işaret edilen raporda, temel atık yönetimi hizmetlerinin yaygınlaştırılması ile döngüsel ekonomi uygulamalarının birlikte ele alınması gerektiği vurgulanıyor.
“Sıfır Atık, İklim Eylemini Toplumun Bütün Kesimlerine Yaklaştırıyor”
Ağırbaş, raporun ön sözünde sıfır atığın iklim eylemini daha geniş çevresel sonuçlar, döngüsel ekonomi ve sürdürülebilir yaşam biçimleriyle buluşturan ortak bir yaklaşım olduğunu belirtti.
Ağırbaş, sıfır atık yaklaşımının iklim eylemini topluluklara, hanelere ve bireylere daha yakın hâle getirdiğine dikkat çekerek insanların daha dayanıklı bir dünya inşa etme sürecine doğrudan katılmalarına imkân sağladığını ifade etti.
Raporda ayrıca hükümetlere, yeniden kullanım, onarım, yenileme ve paylaşım yoluyla önlenen emisyonların ölçülmesi ve Ulusal Katkı Beyanlarında (NDC) dikkate alınması için ortak yöntemler geliştirilmesi çağrısı yapılıyor.
20 Şehirde Sıfır Atık Bölgeleri Hayata Geçiriliyor
COP31 kapsamında açıklanan bir diğer önemli gelişme ise Sıfır Atık Bölgeleri girişiminin ilk uygulama grubunun duyurulması oldu.
Haziran 2026’da İstanbul’da başlatılan girişim kapsamında, 20 şehirde uygulanacak 20 ilave Sıfır Atık Bölgesi Antalya’da duyuruldu. Girişim; yerel yönetimleri, işletmeleri ve toplulukları bir araya getirerek sıfır atık çözümlerinin şehir ölçeğinde somut uygulamalara dönüştürülmesini amaçlıyor.
Bu kapsamda şehirlerde atık oluşumunun önlenmesi, metan emisyonlarının azaltılması, yeniden kullanım ve onarım sistemlerinin güçlendirilmesi, döngüsel iş modellerinin desteklenmesi ve kaynak verimliliğinin artırılması hedefleniyor.
Şehirlerin iklim eyleminin somut sonuçlara dönüştüğü alanlar olduğuna dikkat çekerek 20 şehrin girişime katılmasının sıfır atık yaklaşımını hedeflerden uygulamaya taşıyan önemli bir adım olduğunu belirten Ağırbaş, bu bölgelerin ölçülebilir iklim faydaları sağlamasının yanı sıra farklı şehirlerde uygulanabilecek ve ölçeklendirilebilecek modeller oluşturacağını ifade etti.
UN-Habitat İcra Direktörü Anacláudia Rossbach da atık oluşumunun önlenmesi ve hizmetlerin iyileştirilmesinin iklim eylemini doğrudan insanların yaşadığı alanlara taşıdığını vurguladı. Rossbach, İstanbul Sıfır Atık Eylem Platformu'nun hükümetleri, şehirleri, işletmeleri ve toplulukları bir araya getirerek belediyelerin önceliklerini teknik uzmanlık ve finansmanla buluşturabileceğine dikkat çekti.
İstanbul Sıfır Atık Eylem Platformu 100’den Fazla Girişimi Buluşturuyor
Ağırbaş tarafından dikkat çekilen bir diğer çalışma ise Küresel İklim Eylem Gündemi kapsamında oluşturulan İstanbul Sıfır Atık Eylem Platformu oldu.
İstanbul’da düzenlenen Sıfır Atık Forumu’nda tanıtılan Platform, 100’den fazla girişimi bir araya getirerek sıfır atık alanındaki mevcut çalışmaların daha güçlü iş birlikleriyle ilerlemesini hedefliyor.
Küresel İklim Eylem Gündemi'nin altı tematik alanındaki girişimleri, koalisyonları ve paydaşları birbirine bağlayan Platform; yeni ve paralel yapılar oluşturmak yerine mevcut çalışmaları desteklemeyi, finansmanı harekete geçirmeyi, başarılı uygulamaların görünürlüğünü artırmayı ve sonuç üreten çözümlerin yaygınlaştırılmasını amaçlıyor.
Platformun öncelikli çalışma alanları arasında gıda kaybı ve israfının önlenmesi, organik atık yönetimi, metan emisyonlarının azaltılması, Sıfır Atık Bölgeleri ve döngüsel sanayi bulunuyor.
COP31’de Sıfır Atıkla Somut İklim Eylemi Hedefleniyor
Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde Türkiye’den dünyaya yayılan Sıfır Atık Hareketi, COP31 sürecinde yerel uygulamalar, uluslararası iş birlikleri ve bilimsel çalışmalarla küresel iklim eylemine katkı sunmayı sürdürüyor.
COP31 Başkanlığı’nın 2035 yılı için ortaya koyduğu küresel yıllık belediye katı atık üretimindeki öngörülen artışın en az yüzde 50 azaltılması ve küresel döngüsel malzeme kullanım oranının yüzde 6,9’dan en az yüzde 15’e çıkarılması hedefleri de bu yaklaşımın önemini ortaya koyuyor.
COP31 Başkanı Sayın Murat Kurum’un liderliğinde yürütülen uygulama odaklı iklim gündemi çerçevesinde sıfır atık; kaynakların korunması, emisyonların azaltılması, şehirlerin dayanıklılığının artırılması ve sürdürülebilir yaşam biçimlerinin yaygınlaştırılması bakımından önemli bir uygulama alanı oluşturuyor.
Sıfır Atık Hareketi'nin yerelden küresele uzanan çalışmalarıyla iklim değişikliğiyle mücadelede daha kapsayıcı, ölçülebilir ve uygulanabilir çözümlerin hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Sıfır Atık Bölgeleri Hakkında
Haziran 2026’da İstanbul’da başlatılan Sıfır Atık Bölgeleri girişimi, hükümetleri, işletmeleri ve toplulukları bir araya getirerek sıfır atık çözümlerinin yerel düzeyde uygulanmasını destekliyor. Antalya’da yapılan duyuru, girişime katılan 20 ilave şehirden oluşan ilk grubu temsil ediyor.
Daha fazla için https://www.zerowastedistricts.com/ adresini ziyaret ediniz.
İstanbul Sıfır Atık Eylem Platformu Hakkında
İstanbul Sıfır Atık Eylem Platformu, Küresel İklim Eylem Gündemi’nin temalar arası uygulama aracıdır. Platform; iş birliğini güçlendirmek, finansmanı harekete geçirmek ve çözümlerin uygulanmasını ve ölçeklendirilmesini hızlandırmak amacıyla altı tematik alandaki mevcut girişimleri, koalisyonları ve paydaşları birbirine bağlıyor.
Daha fazla bilgi için https://istanbulplatform.org/ adresini ziyaret ediniz.