Sakarya İçin Stratejik Sıfır Atık Hedefleri Belirlendi

Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin vizyonu ve himayeleriyle çalışmalarını sürdüren Sıfır Atık Vakfı tarafından “Yerelden Ulusala İsraf ve Atık” temasıyla hayata geçirilen “COP31 Sürecinde Türkiye Sıfır Atık Çevre ve İklim Değişikliği Çalıştayları”nın Sakarya Çalıştayı Sonuç Konferansı, 1 Nisan 2026 tarihinde Sakarya Üniversitesi’nde gerçekleştirildi. 

Sıfır Atık Vakfı ve Sakarya Valiliği himayelerinde, Sakarya Üniversitesi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Sakarya Büyükşehir Belediyesi, Sakarya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Sakarya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü iş birliğinde gerçekleştirilen Sakarya Sıfır Atık Çalıştayı’nın çıktıları, Sonuç Konferansı ile kamuoyuna ilan edildi. Konferans sonucunda 2027 Sakarya Sıfır Atık Yılı vizyonu ortaya konulurken, Sakarya’da yürütülecek sıfır atık çalışmaları için Sıfır Atık İl Koordinasyon Kurulu oluşturuldu. 

Konferans öncesinde protokol tarafından Sıfır Atık Uygulama Örnekleri Sergi Alanı gezildi. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın ardından Sakarya Çalıştayı Film Gösterimi ile başlayan konferansta Sakarya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Hasan Mehmet Kuyumcu tarafından Sıfır Atık Hedef Belgesi açıklandı. Ardından Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Sakarya Valisi Rahmi Doğan, Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanı Yusuf Alemdar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Sarıbıyık ve Sakarya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hamza Al hitaplarda bulundu. 

Çalıştaylar ile Türkiye’nin İklim Yürüyüşüne Katkı

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, konferansta yaptığı konuşmada yalnızca bir çalıştayın sonuçlarını açıklamak için değil şehir ölçekli bir iradenin Türkiye’nin iklim yürüyüşüne nasıl katkı vereceğini ilan etmek için burada olduklarını belirterek, “Sıfır Atık Hareketi 2017’de Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi tarafından başlatıldı. Anadolu topraklarında başlayan sıfır atık hareketi artık sınırları aştı. Dünyanın 193 ülkesinde karşılık bulan global bir harekete dönüştü. 30 Mart Sıfır Atık Günü vesilesiyle New York’ta BM Genel Merkezi’ndeydik, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız ve COP31 Başkanımız Murat Kurum ile beraberdik. Görüştüğümüz her isimden Türkiye ile ilgili ciddi övgüler duyduk. Sıfır Atık Hareketi’nin dünyadaki faydalarını duyduk. Birbirinden önemli isimlerin olduğu toplantılarda biz dünyamızın geleceğini konuştuk” dedi.

“Türkiye’de Atık Miktarı Azalıyor”

Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin Başkanlığını yürüttüğü BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu’nun önemine dikkat çeken Ağırbaş, “Kurulun aldığı kararlar BM üyesi ülkelere tavsiye olarak iletiliyor. Bu kararlar dünyanın birçok yerinde dönüşüme katkı sağlıyor. Artık bu çalışmalarla beraber evlerinde bile atığı ayrıştıran bir nesil yetişiyor. Türkiye’de atık miktarı azalıyor” ifadelerini kullandı.

Sakarya’nın yeşili ve mavisiyle güzel ve bereketli topraklara sahip olduğunu söyleyen Ağırbaş, şöyle devam etti:

“Herkes Sakarya’da yaşayan insanlar kadar şanslı değil. Dünyada hala 8 milyondan fazla insanı açlık ve susuzluğa bağlı sebeplerden kaybediyoruz. Dünyanın farklı bölgelerinde bombalar patlıyor. Ben bu konuda Sayın Cumhurbaşkanımıza teşekkür ediyorum. BM’de dünyaya mazlumların sesini haykıran, haksızlıkları haykıran ender liderlerden bir tanesi.”

“Türkiye’nin Farklı Bölgelerine, Dünyanın Farklı Coğrafyalarına Gidiyoruz”

Türkiye’de düzenlenecek COP31 zirvesine ilişkin konuşan Ağırbaş, şunları söyledi:

“197 tarafın bir araya geleceği COP31 zirvesinde biz dünyanın geleceğini konuşacağız. Dünyadaki iklim krizlerini konuşacağız. 100 binden fazla katılım bekliyoruz. Ben COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu olarak devlet dışı aktörlerin, yani STK’ların, belediyelerin, öğrencilerin, gençlerin, kadınların mobilizasyonuyla ilgili liderliği yapacak kişiyim. Biz bu bağlamda Türkiye’nin farklı bölgelerine, dünyanın farklı coğrafyalarına gidiyoruz. Afrika’nın en büyük gecekondu mahallesine gideceğim. 1 milyondan fazla insanın yaşadığı mahallede çalıştay düzenleyeceğiz. 

Bugün dünyanın gelişmiş ülkelerinin çevreyi düşünmeden yaptığı çalışmalar sonucunda iklim kriziyle baş başa kaldık. Suya erişimimiz çeşitli sebeplerden azalıyor. Biz yeniden çeşmelerimizden suların içildiğini görmek istiyoruz. Kaynaklarımız kısıtlı. Bunları etkin bir şekilde korumak zorundayız.” 

“Sıfır Atık Bir Dönüşüm Vizyonu”

Sakarya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hamza Al, Sıfır Atık meselesini yalnızca bir çevre politikası olarak değil, üretimden tüketime, bireysel alışkanlıklardan kurumsal süreçlere kadar uzanan bütüncül dönüşümün bir vizyonu olarak gördüklerini belirterek, “Sıfır Atık kaynak verimliliği, sürdürülebilir ekonomi için stratejik bir önem arz etmektedir. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin liderliği ve himayeleri son derece belirleyici olmuştur. Bu hareket ulusal bir çevre politikası haline gelmiş ardından uluslararası platformlarda küresel bir sürdürülebilirlik modeline dönüşmüştür” dedi.

Sakarya Üniversitesi olarak Sıfır Atık konusunu eğitim, araştırma ve toplumsal katkı boyutlarıyla ele alınması gereken bütüncül bir yaklaşım olarak gördüklerini aktaran Al, “Kampüs genelinde entegre atık üretim sisteminin kurumsal dönüşümü, öğrenci ve çalışanların davranışını dönüştüren farkındalık çalışmaları ve sıfır atık ve sürdürülebilirlik alanında akademik ve uygulama alanlarında çalışmalar gerçekleştiriyoruz. Tüm kampüslerimizde standartlaştırılmış Sıfır Atık Yönetim Sistemi kurulmuştur. Depolama alanımız yenilenmiş, eğitim ve farkındalık çalışmalarımız yaygınlaştırılmıştır” açıklamasında bulundu.

“Sıfır Atık, Bilimsel ve Teknolojik Bir Dönüşüm Modelidir”

Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Sarıbıyık, Türkiye’nin Sıfır Atık Hareketi ile dünyaya örnek bir model ortaya koyduğunu belirterek, “Anadolu’nun kadim kültüründe yer alan ekmeğe, emeğe, çevreye verilen kıymetin öneminin yeniden hatırlanmaya başladığı süreçlerden geçiyoruz. Sıfır Atık daha az ham madde ile daha fazla üretimi hedefleyen bilimsel ve teknolojik bir dönüşüm modelidir. Yani akıl rehberliğinde yürütülen bir verimlilik sürecidir. Bu anlayış bizim kültürümüzde de vardır. Anadolu insanı bilir ki nimet çöpe atılmaz, nehirlerde bile su israf edilmez” dedi. 

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan, Sıfır Atık Hareketi’nin küresel bir noktaya geldiğini belirterek “Yerelden ulusala temasıyla bu çalışmaları yürütüyoruz ama aslında ulusaldan küresele geçti. Emine Erdoğan Hanımefendi himayelerinde 2017’de başladı bu hareket. 2017’de geri kazanım oranı yüzde 13’lerdeydi. 2025 yılı sonu itibarıyla bu oran yüzde 37.53’e çıktı. 90 milyon tonu aşkın atıklardan geri kazanım elde ettik” dedi. 

Turan, Sakarya’ya 48 tane depozito iade makinası konuşlandırıldığını belirterek, “Depozito İade Sistemi kapsamında 7 milyon adetin üzerinde içecek ambalajı toplandı. Bu yılın sonunda 81 ilimizde makinalar yaygınlaştırılacak” açıklamasında bulundu. 

“Bu Bir Vizyon ve Gelecek Meselesi”

Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanı Yusuf Alemdar, “Ortaya konulan anlayış sadece bir çevre ve atık meselesi değil, bu bir vizyon ve gelecek meselesi. Bugünlere gelmemizi ve BM’den başlayarak tüm dünyadaki ülkelere temiz bir çevre sloganıyla yola çıkan çok değerli Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’ye şükranlarımı sunuyorum. Sadece çok üretenlerin değil, iradesi olan, fikri olan, umutları ve hayalleri olan insanların sesi tüm dünyada duyulmaya başlandı” dedi.

Alemdar, şöyle devam etti:

“Yaşanan zihniyet değişikliğinde Anadolu’nun ve Anadolu insanının üzerindeki baskıları, yılgınlığı kıran Sayın Cumhurbaşkanımız ve yol arkadaşlarının olduğunu bir kez daha ifade ederek kendilerine şükranlarımı sunuyorum. 

Gelişen ülkemizin hayatına, insanımıza dokunmak adına çalışmaları bir bir hayata geçiriyoruz. Atıkları geri dönüştürmeye gayret ediyoruz. 16 ilçeden toplanan atıkları ekonomiye kazandırmaya devam ediyoruz. Sadece günü kurtarmak, eldeki imkanlarla yetinmeye çalışmak yarınları karanlıkta bırakır.” 

Sakarya Valisi Rahmi Doğan ise, “Sakarya yaklaşık 4800 kilometrekarelik bir alana sahip. Dünyanın en güzel şehirlerinden bir tanesi. Gölleri, nehirleri, yaylası, sahilleri, birinci sınıf tarım arazisiyle Türkiye’nin göz bebeği şehirlerinden bir tanesi. Bu girişimi başlatan Emine Erdoğan Hanımefendi’ye şükranlarımızı sunuyoruz” dedi. 

Valilik olarak çevrenin korunmasına yönelik çalışmaları yaptıklarını belirten Doğan, “Sapanca, dünyanın çok nadir göllerinden bir tanesi. Atıkarla göl adeta can çekişir hale geldi. Göl etrafına ilişkin projelerimiz devam ediyor. Sakarya birinci sınıf tarım arazisi. Bizim bu toprakları korumamız lazım. Su çalıştayı yaptık. Biz aynı zamanda Karadeniz’e kıyısı olan bir iliz. Kıyı kenar çizgisindeki yapıları yıkarak buraları açıyoruz. Bunları korumak zorundayız. Mudurnu Çayı’nın kirliliğini bütün Sakarya biliyordu. Gayretler neticesinde Mudurnu Çayı tertemiz oldu” ifadelerini kullandı.  

Sakarya’yı Eşsiz Kılan Değerler ile Şehri Tehdit Eden Baskılar Ortaya Konuldu

Çalıştay sonucunda; yüksek turizm potansiyeli, zengin coğrafi ve kültürel yapı, tarihi ve kültürel miras, mavi ve yeşilin eşsiz tonları, verimli tarım arazileri ile sanayi ve ticaretteki gücü Sakarya’nın değerleri olarak öne çıkarken, şehri tehdit eden baskılar ise şöyle sıralandı:

• Plansız yapılaşma

• Atık yönetim altyapısı

• Sanayi tesisleri

• Hızlı nüfus artışı, göç ve deprem

• Artan su ve enerji tüketimi

• Ulaşım yoğunluğu

• İklim değişikliğine bağlı riskler

• Su kaynakları üzerindeki baskı

Çalıştayda 14 tematik masada ele alınan çalışmalar sonucunda kentteki kurumlar arası koordinasyon eksikliğinin çevre yönetiminde bütüncül yaklaşımı engellediği vurgulanırken, geri dönüşüm ve atık ayrıştırma sistemlerinin yaygın olmaması, bertaraf odaklı yaklaşımın hakim olmaması gibi eksiklikler raporlandı.

Bireylerin tüketim alışkanlıklarının sürdürülebilirliğe uygun olmaması, sanayi, tarım ve hizmet sektörlerinde oluşan atık miktarının çevresel baskıyı artırması, yeşil dönüşüm yatırımları için finansmana erişim zorluğu da ketteki diğer olumsuzluklar olarak öne çıktı. 

Sakarya İçin Sıfır Atık Stratejik Hedefleri Belirlendi

Konferansta israfın azaltılmasının sıfır atık sisteminin temel ön koşulu olduğu vurgulanırken; Sakarya için belirlenen stratejik hedefler ise şöyle sıralandı:

• Kamu kurumlarında sıfır atık uygulamaları eğitimi ve ofis çöp kutularının kaldırılmasının sağlanması (alternatif olarak ofis tipi ikili ayrıştırma sistemi)

• Parklarda ve kamusal alanlarda akıllı çöp konteynerleri ve ayrıştırma sistemlerinin kurulması 

• Valilik kampüsünde ve kamu binalarında, enerji dönüşümünü sağlayacak projelerin uygulanması (güneş enerjisinin kullanımı, enerji verimliliği)

• Sakarya’da, sanayiden kaynaklı atık olarak oluşan motor yağlarının toplanması, geçici depolanması ve bertarafa gönderilmesi konusunda gerekli çalışmaların yapılması 

• Sapanca havzasında su  kaynaklarının, kullanımı aşamasında azami hassasiyet gösterilmesi 

• Yayla ve benzeri alanlarda yapılacak olan organizasyonlarda, Sıfır Atık kapsamında atık yönetiminin ilgili belediyeler tarafından sağlanması 

• İl genelinde tarımsal faaliyetlerin yoğun olduğu alanlarda Bitki Koruma Ürünlerine ait (Zirai mücadele ilaçları vb.) ambalajlar için toplama alanlarının oluşturulması ve imhasının sağlanması 

• Sapanca Gölü Ve Sakarya nehirlerinde tarama yapılarak zeminde ve yüzeyde bulunan ağların vb. atıl av araçlarının toplanması

• Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesinin, Sıfır atık felsefesine uygun, alternatif enerji kaynaklarından maksimum yararlanılan, akıllı bina sistemleriyle çağdaş uygulamaları yakalayan, kendi kendine yeten eko kampüs şeklinde inşa edilmesi 

• Sakarya Üniversitesi sınırları içerisinde, öğrencilerin kendi termoslarını kullanmaya teşvik edildiği, tek kullanımlık plastiklerin tamamen kaldırıldığı doğa dostu kantin alanının oluşturulması 

• Sakarya Üniversitesi sınırları içerisinde öğrenciler arası dayanışmayı artırmak ve israfı önlemek amacıyla kampüsün yoğun noktalarında kitap ve elektronik eşya takas/paylaşım noktaları, yeniden kullanım köşeleri, yeniden kullanım paylaşım istasyonları, kampüs dayanışma duraklarının kurulması 

• Sakarya Üniversitesi sınırları içerisinde öğrenci kulüplerinin düzenlediği tüm etkinliklerde, çevresel ayak izini en aza indirgemek için sıfır atık standardı ve yeşil sertifikasyon sisteminin hayata geçirilmesi

• Sakarya Üniversitesi sınırları içerisinde ileri teknolojilerin yer aldığı, atıktan enerji ve ileri dönüşüm odaklı disiplinler arası bir Ar-Ge laboratuvarının kurulması

• Sakarya büyükşehir Belediyesince okul öncesinden başlayarak eğitim kurumlarında ve toplumun tüm kesimlerimde, atık azaltımı ve kaynağında ayrı toplanması için, eğitim ve farkındalık çalışmasının yapılması

• Sakarya büyükşehir Belediyesince toplu tüketim alanlarında oluşan gıda atıklarında israfı azaltmak için hayvan barınaklarında mama üretim çalışması yapılması

• Sakarya büyükşehir Belediyesince Sapanca gölü, Karadeniz ve Tatlı su kaynaklarının kirlenmesini engellemek için atık tutucu bariyer, araç ve ekipman kullanılması

• Sakarya büyükşehir Belediyesince atık sürdürülebilir yaşam laboratuvarı ile tüm ana okulları ve ilkokullarda yerinde yaşayarak test-deneyim alanı, hava kalitesi izleme sistemi gibi çevre odaklı bileşenlerin yer alacağı park alanlarının oluşturulması

• Sakarya büyükşehir Belediyesince bitkisel atık yağların toplanması konusundaki çalışmanın 16 ilçeye yayılmasının sağlanması

Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin liderliğinde çalışmalarını sürdüren Sıfır Atık Vakfı; “Yerelden Ulusala İsraf ve Atık” temasıyla hayata geçirdiği “COP31 Sürecinde Türkiye Sıfır Atık Çevre ve İklim Değişikliği Çalıştayları” ile sorunları köylerde, mahallelerde, ilçelerde, şehirlerde tarayan bir prensiple, kaynağında tespit ederek, yerinde çözümlerle sıfır atık vizyonunu ulusal hedeflerle buluşturmayı amaçlıyor. 

Sakarya Çalıştayı ile Sıfır Atık Vizyonuna Güçlü Adım

Bu kapsamda; Sakarya Çalıştayı Sonuç Konferansı ile tamamlanan Sakarya Sıfır Atık Çalıştayı süreci, yerelden ulusala uzanan sıfır atık vizyonu hedefine güçlü bir adım örneği gösterdi.